Η συζήτηση για την πώληση των Μη
Συνταγογραφούμενων Φαρμάκων (ΜΗΣΥΦΑ) μέσω διαδικτύου επανέρχεται διαρκώς στο
προσκήνιο, συχνά με το επιχείρημα της ευκολίας και της «απελευθέρωσης» της
αγοράς. Ωστόσο, πίσω από αυτήν την προσέγγιση κρύβονται σοβαροί κίνδυνοι για τη
δημόσια υγεία και την ασφάλεια των ασθενών, που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
1. Τα ΜΗΣΥΦΑ
δεν είναι απλά καταναλωτικά προϊόντα
Παρά το γεγονός ότι δεν απαιτούν ιατρική συνταγή,
τα ΜΗΣΥΦΑ εξακολουθούν να είναι φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι έχουν:
- δραστικές ουσίες,
- πιθανές παρενέργειες,
- αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις.
Η διάθεσή
τους, ιστορικά, στην Ελλάδα γινόταν κυρίως μέσω φαρμακείων, ακριβώς γιατί
συνδέονται με ζητήματα δημόσιας υγείας και ασφαλούς χρήσης.
Η μετατροπή τους σε απλό «e‑commerce προϊόν»
αλλοιώνει αυτή τη βασική πραγματικότητα.
2. Αυξημένος
κίνδυνος λανθασμένης χρήσης και υπερδοσολογίας
Η ανεξέλεγκτη πρόσβαση μέσω internet αυξάνει τον
κίνδυνο:
- λανθασμένης δοσολογίας,
- διπλοθεραπείας (λήψη της ίδιας ουσίας από διαφορετικά προϊόντα),
- υπερδοσολογίας.
Χαρακτηριστικό
παράδειγμα είναι η παρακεταμόλη, όπου η ακούσια υπέρβαση της δόσης μπορεί να
προκαλέσει σοβαρή ηπατική βλάβη και ακόμη και θάνατο.
Χωρίς τη συμβολή του φαρμακοποιού, τέτοια λάθη
γίνονται πολύ πιο συχνά.
3. Επικίνδυνες
φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις
Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους των ΜΗΣΥΦΑ
είναι οι αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.
Για παράδειγμα:
- τα ΜΣΑΦ (όπως ιβουπροφαίνη) μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές αιμορραγίες
όταν συνδυαστούν με αντιπηκτικά,
- η παράλληλη χρήση πολλαπλών σκευασμάτων μπορεί να ενισχύσει την
τοξικότητα.
Τέτοιες αλληλεπιδράσεις είναι συχνές και
μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρά συμβάματα που απαιτούν ακόμη και νοσηλεία.
Η απουσία ελέγχου από φαρμακοποιό στο ηλεκτρονικό
περιβάλλον αυξάνει δραματικά αυτόν τον κίνδυνο.
4. Καθυστέρηση
διάγνωσης σοβαρών παθήσεων
Η αυτοθεραπεία, ειδικά μέσω internet, ενδέχεται
να:
- καλύψει τα συμπτώματα,
- καθυστερήσει την επίσκεψη σε γιατρό,
- οδηγήσει σε επιδείνωση της νόσου.
Η χρήση ΜΗΣΥΦΑ
χωρίς καθοδήγηση μπορεί να «κρύψει» σοβαρές καταστάσεις, καθυστερώντας τη σωστή
διάγνωση και θεραπεία.
5. Οι ευπαθείς
ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι:
- ηλικιωμένοι,
- άτομα με χρόνια νοσήματα,
- ασθενείς με πολυφαρμακία,
- έγκυες και παιδιά.
Σε αυτές τις
ομάδες, η λανθασμένη χρήση ΜΗΣΥΦΑ μπορεί να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες,
λόγω διαφορών στον μεταβολισμό και αυξημένου κινδύνου αλληλεπιδράσεων.
Η απουσία επιστημονικής καθοδήγησης online είναι
κρίσιμη.
6. Χωρίς
φαρμακοποιό, μειώνεται η ασφάλεια
Ο φαρμακοποιός δεν είναι «πωλητής», αλλά
επαγγελματίας υγείας.
Η φυσική παρουσία στο φαρμακείο διασφαλίζει:
- σωστή επιλογή φαρμάκου,
- καθοδήγηση για τη δοσολογία,
- ενημέρωση για παρενέργειες,
- έλεγχο αλληλεπιδράσεων.
Αντίθετα, η
απομακρυσμένη διάθεση φαρμάκων, για παράδειγμα μέσω courier, στερεί από τον ασθενή αυτή την κρίσιμη επιστημονική υποστήριξη και θέτει
σε άμεσο κίνδυνο τη δημόσια υγεία.
7. Κίνδυνος
«εμπορευματοποίησης» του φαρμάκου
Η ανεξέλεγκτη διαδικτυακή πώληση οδηγεί σε:
- αντιμετώπιση του φαρμάκου ως απλού εμπορεύματος,
- προώθηση μέσω marketing αντί επιστημονικής αξιολόγησης,
- αύξηση κατανάλωσης χωρίς πραγματική ανάγκη.
Η μετατροπή
του φαρμάκου σε «δέμα» προς αποστολή υποβαθμίζει τον ρόλο του ως κοινωνικό
αγαθό και αποδυναμώνει την έννοια της φαρμακευτικής φροντίδας.
8. Αύξηση
κόστους για το σύστημα υγείας
Η ανεξέλεγκτη χρήση ΜΗΣΥΦΑ μπορεί να οδηγήσει σε:
- περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες,
- αυξημένες νοσηλείες,
- μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση του συστήματος υγείας.
Το κόστος αυτό
είναι συχνά «αόρατο» αλλά ιδιαίτερα σημαντικό σε βάθος χρόνου.
Συμπέρασμα
Η πώληση ΜΗΣΥΦΑ μέσω διαδικτύου μπορεί να
φαίνεται ως ένα βήμα εκσυγχρονισμού, αλλά στην πραγματικότητα εγκυμονεί
σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Τα βασικά ζητήματα συνοψίζονται σε τρία σημεία:
- Ασφάλεια ασθενών:
αυξημένοι κίνδυνοι λαθών και επιπλοκών
- Απουσία επιστημονικού ελέγχου: απώλεια
της καθοδήγησης του φαρμακοποιού
- Εμπορευματοποίηση του φαρμάκου:
υποβάθμιση του ρόλου του ως κοινωνικό αγαθό
Η προστασία της υγείας των πολιτών επιβάλλει να
διατηρηθεί η διάθεση των ΜΗΣΥΦΑ υπό την ευθύνη του φαρμακοποιού, σε περιβάλλον
που εξασφαλίζει ασφάλεια, ενημέρωση και επιστημονική εποπτεία.
