Όταν το Συμβούλιο της Επικρατείας μιλούσε για προστασία της Δημόσιας Υγείας
Συμπληρώματα διατροφής: ένα ζήτημα που σήμερα μας προβληματίζει περισσότερο από ποτέ
Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, όπως αποτυπώνεται στο δημοσίευμα της εποχής, δεν ήταν τυχαία ούτε αποκομμένη από την πραγματικότητα της δημόσιας υγείας. Αντιθέτως, αποτελούσε μια συνειδητή θεσμική επιλογή: τα συμπληρώματα διατροφής να διατίθενται αποκλειστικά από τα φαρμακεία, με στόχο την προστασία του πολίτη από υπερβολική ή ανεξέλεγκτη λήψη ουσιών.
Το σκεπτικό ήταν ξεκάθαρο: οι βιταμίνες και τα συμπληρώματα δεν είναι απλά καταναλωτικά προϊόντα. Είναι ουσίες με φαρμακολογική δράση, δυνητικές αλληλεπιδράσεις και –σε ορισμένες περιπτώσεις– σοβαρούς κινδύνους για την υγεία αν χρησιμοποιηθούν χωρίς καθοδήγηση.
Η αλλαγή του πλαισίου σήμερα: περισσότερη ελευθερία, λιγότερη καθοδήγηση
Σήμερα, η πραγματικότητα έχει αλλάξει ριζικά. Τα συμπληρώματα διατροφής και οι βιταμίνες διατίθενται:
- εκτός φαρμακείων
- μέσω διαδικτύου
- χωρίς εξατομικευμένη επιστημονική συμβουλή
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η αυτοσυνταγογράφηση θεωρείται φυσιολογική πρακτική. Όμως η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι αυτή η εξέλιξη δεν είναι χωρίς κόστος για τη δημόσια υγεία.
Τι δείχνουν οι διεθνείς μελέτες για την ανεξέλεγκτη χρήση βιταμινών
🔴 Βιταμίνη Α – Τοξικότητα και σοβαρές επιπλοκές
Η βιταμίνη Α είναι λιποδιαλυτή και αποθηκεύεται στον οργανισμό. Μελέτες έχουν δείξει ότι χρόνια λήψη υψηλών δόσεων μπορεί να προκαλέσει:
- ηπατοτοξικότητα
- νευρολογικά συμπτώματα
- τερατογένεση κατά την εγκυμοσύνη
Κατανάλωση της τάξης των 25.000–50.000 IU ημερησίως για μήνες έχει συσχετιστεί με κλινικά σημαντική τοξικότητα. [ajcn.nutrition.org], [merckmanuals.com]
🔴 Βιταμίνη D – Υπερασβεστιαιμία και λανθασμένη αυτοθεραπεία
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D έχει οδηγήσει πολλούς σε υπερβολική αυτοχορήγηση. Ωστόσο:
- υψηλές ή “bolus” δόσεις
- χωρίς εργαστηριακό έλεγχο
- χωρίς ιατρική παρακολούθηση
έχουν συνδεθεί με υπερασβεστιαιμία, υπερασβεστιουρία, αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και νεφρικών επιπλοκών. [academic.oup.com], [bfr.bund.de]
Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου (BfR) προειδοποιεί ρητά ότι οι υψηλές δόσεις βιταμίνης D σε συμπληρώματα τροφίμων δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς ιατρική σύσταση. [bfr.bund.de]
🔴 Βιταμίνη Β6 – Νευροτοξικότητα από «αθώα» συμπληρώματα
Ίσως από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Σύγχρονες ανασκοπήσεις και σειρές περιστατικών δείχνουν ότι:
- υψηλή πρόσληψη βιταμίνης Β6 από συμπληρώματα
- ακόμα και μέσω πολυβιταμινών
μπορεί να προκαλέσει αισθητική ή αισθητικοκινητική περιφερική νευροπάθεια, συχνά αναστρέψιμη μόνο μετά τη διακοπή. [mdpi.com], [ruralneuro...actice.com]
Οι συγγραφείς μάλιστα μιλούν για «αποτρέψιμη νόσο λόγω έλλειψης ενημέρωσης». [ruralneuro...actice.com]
Συμπληρώματα χωρίς επίβλεψη: ένα διεθνές φαινόμενο ανησυχίας
Μεγάλης κλίμακας αναλύσεις στις ΗΠΑ δείχνουν ότι τα συμπληρώματα σχετίζονται με:
- χιλιάδες επισκέψεις στα επείγοντα ετησίως
- ανεπιθύμητες ενέργειες
- αλληλεπιδράσεις με φάρμακα
Ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται χωρίς προηγούμενη συμβουλή επαγγελματία υγείας. [jahonline.org], [thelancet.com]
Συμπέρασμα: Μήπως το ΣτΕ είχε τελικά δίκιο;
Η παλιά απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας δεν ήταν «συντεχνιακή», ούτε περιοριστική για την ελευθερία του πολίτη. Ήταν μια προληπτική κίνηση δημόσιας υγείας, βασισμένη σε μια απλή αλήθεια:
Οι βιταμίνες δεν είναι καραμέλες.
Σήμερα, με τη γνώση που έχουμε από τη διεθνή βιβλιογραφία, η ανάγκη για:
- επιστημονική καθοδήγηση
- φαρμακευτική συμβουλή
- ορθολογική χρήση
φαίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.
